---

Leider nur Hollandisch : 'work in progress'...

WOORDENLIJST & AFKORTINGEN

---

In deze lijst zijn woorden en afkortingen uit verschillende boeken samengebracht, het wil dus niet zeggen dat deze termen specifiek te maken hebben met de Westwall.

Acces.

Weg of begaanbare terreinstrook, die door een niet-begaanbaar of

voor een aanval ongeschikt terrein voert, bijvoorbeeld wegen, hoge dijken en

kaden, door moerasgebieden of onderwaterzettingen,

Accespost.

Werk dat een acces verdedigt.

Affuit

Onderstel waarop een vuurmond ligt.

Approvisionnement (zie armement.)

Armement

Alle benodigdheden om een vesting in Staat van verdediging te

brengen, zijnde:

- krijgsbehoefte: geschut, handvuurwapenen, munitie en geniematerieel;

- levensbehoeften: onder andere voedsel voor het garnizoen en voor de

paarden;

- hospitaalbehoeften: verplegings- en geneesmiddelen en dergelijke.

Armierungsstellung

Im Mobilmachungsfalle mit allen Mitteln auszubauende Stellung

Bank

Ophoging achter de borstwering van bastions, ravelijnen of courtines

voor opstelling van geschut. Ook was het vergroten van de vuuruitwerking

door een ruimer uitzicht over het terrein voor de vesting. Andere namen

hiervoor: barbette, cavalier, kat, schietkat. Soms ook platvorm of emplacement

Banket

Verhoging achter een borstwering van een vestingwal of loopgraaf,

dienende als opstellingsplaats voor geweerschutters om over de borstwering

te kunnen schieten. Ook wel banquette. Had de vorm van een smalle berm;

aanvankelijk echter 1.20 a 1.30 meter breed, ten einde er twee gelederen te

kunnen doen plaatsnemen. Een en ander hield verband met het herladen van

afgeschoten geweren, zodat elk gelid beurtelings kon schieten.

Bastion

Vijfhoekige, gemetselde of aarden uitbouw van de verdedigingsmuur of

wal van een vesting, fort of schans, niet als doel de wal naar beide

zijden te kunnen flankeren. Ontstaan uit de behoefte om de omwalling van

een vestingwerk geheel met kanon- en geweervuur te kunnen bestrijken.

Bestaat uit twee fasen, samenkomend in de bastionspunt of saillant en twee

flanken, alsmede de niet-bewalde achterzijde of keel, die in open verbin-

ding Staat niet de binnenruimte van het vestingwerk, aan weerszijden aan-

sluitend aan de courtines. Ta van Italiaanse oorsprong. Vaak ook bolwerk

genoemd.

Batterij

Aardwerk, gedeelte van een wal en dergelijke waarop stukken

geschut zijn opgesteld, bijvoorbeeld batterijen in stellingen, kustbatte-

rijen en dergelijke. 0ok wel: geschutheuvel. 0ok: een aantal stukken

geschut van hetzelfde kaliber, in organiek verband. Vroeger werd ook wel

het woord beukerij gebruikt.

Bedekte weg

Doorlopende, door een aarden wal (glacis) beschermde weg aan

de buitenzijde van de buitenste gracht van een vesting. Moest breed genoeg

zijn om ook te kunnen dienen als gevechtsopstelling, vanwaar de infanterie

in een vroege fase van het beleg de verdediging kon voeren. Ook vaak

gedekte weg genoemd. Voor artillerie-opstellingen was de bedekte weg bij de

in- en uitspringende hoeken verbreed tot de zogenoemde wapenplaatsen.

Bedding.

Vlak dat dient als fundament vorn het geschut. Dikwijls ook: beschermingswal

rondom het geschut. (Duits: Bettung; Frans: encuvement.)

Bunker.

(Duits.) Verzamelnaam vorn verscheidene soorten gevechtsopstellingen. oor-

spronkelijk: opbergplaats, onderkomen.

Caponnière

1. in het gebastioneerde stelsel: een door de droge gracht aangelegde weg,

die verbinding gaf niet een voorgelegen werk en door geschutbanken werd

gedekt. Was deze weg overdekt en tot verdediging ingericht en tevens

dienende tot flankverdediging van de vestinggracht, dan sprak men van

grachtgalerij ;

2. In het polygoonaal stelsel: een aan de voet van een vestingwal of fortwal

gelegen. uitbouw, doorgaans aan beide zijden voorzien van Schietgaten,

waaruit de vesting- of fortgracht kon worden bestreken.

Contrescarp

Het al of niet met een muur beklede talud aan de veldzijde van

de hoofdgracht; ook wel buitengrachtboord. Bij droge grachten in hoog

terrein was de bekledingsmuur dikwijls voorzien van een galerij niet

schietgaten. De naam wordt ook wel gebezigd voor de aan de buitenkant van

een vestinggracht gelegen oever met eventueel daarbij de bedekte weg en het

glacis.

Contrescarpgalerij.

Gebouw rondom een fort met aan de buitenzijde een forse aarden dekking. De

zo ontstane dröge gracht kon vanuit dit gebouw ander vuur worden genomen.

Courtine

Het rechter of licht gebroken deel van de wal of meer, dat tussen

twee rondelen of bastions is gelegen.

Dode hoek

Terreingedeelte v66r een verdedigingswerk, dat door de ver-

dedigers niet met vuur kan worden bestreken.

Drehbrücke

Im Festungswesen werden einarmige Drehbrücken verwendet,

deren Drehpfeilcr sich auf dem freundseitigem Ufer befindet-

Die horizontal drehbare Brücke, die in ausgeschwenkter Stellung

einen über das nasse Panzerhindernis führenden Verkehrsweg

sperrt.

Drei-(Sechs-)Schärtenturm.

Vaste pantsertoren of -koepel met drie (zes) schietopeningen.

Emplacement

Geschutopstelling. Zie geschutbank en banket.

Einheitsgruppe (EG)

Infanterie-Gruppe (1 : 12), die in einer Kampfanlage oder in einem

Unterstand vor feindlicher Waffenwirkung geschützt, zum Ein-

satz in der HKL oder im HKF bereitgehalten wird.

Escarp

Het al dan niet met een muur beklede talud aan de vestingzijde van

de hoofdgracht ; ook wel binnengrachtboord.

Facen

De naar buiten gerichte delen van een bastion, die in de saillant

Samenkomen. De twee facen worden aangeduid als rechter- en linkerface.

Feste.

Aantal pantserbatterijen binnen één gesloten verdediging. (Frans: groupe

fortifié.)

Festungsfront

Starre ständiger Befestigungen, die das Vorgelände des Haupt-

kampffeldes und die Räume zwischen den Kampfanlagen in der

HKL lückenlos mit Feuer beherrschen.

Festungskampffeld

Festungsfront mit zusätzlichen rückwärtsgestaffelten ständigen

Kampfanlagen, welche die Tiefe des Hauptkampffeldes lückenlos

mit Feuer beherrschen.

Flak.

(Duits.) Flugzeugabwehrkanone ofwel luchtafweergeschut.

Flank

Dat gedeelte van een bastion, dat grenst aan de courtine en van

waaruit de courtine en de face van het nevenliggende bastion kunnen worden

bestreken.

Flankbatterij

Batterij welke zijwaarts is gesitueerd en de centrumbatterijen direct 

kan steunen bij een aanval van de vijand. Ook wel: batterij

welke in het polygoonaal stelsel de aan de frontzijde grenzende zijden van

een fort kan bestrijken.

Flankement

Bij verdedigingswerken of permanente vestingfrontieren onderscheidt men:

groot flankement: vuur ten bate van en tot steun aan nevenforten en de, in

de linie tussen de forten gelegen, verdedigingswerken;

klein flankement: ook wel grachtsflankement: flankement dat zich tot het

eigen vestingwerk bepaalt.

Fort.

Naar alle zijden verdedigbaar, gesloten vestingwerk waarvan de verdediging

zelfstandig kan worden gevoerd. Het is kleiner dan een vesting en de bezetting

bestaat uitsluitend uit militairen.

Gerippstellung

Mit ständigen Befestigungsanlagcn ausgestattete Verteidigungs-

stellung, die größere Zwischenräume von einer Kampfanlage zur

anderen aufweist.

Der weitere Ausbau zur Armierungszone wird mobilmachungs-

gemäß vorbereitet.

Glacis.

Flauw hellend buitentalud.

Grenz-Widerstandszone

Für hinhaltende Kampfführung im Grenzbereich bestimmte Zone.

Hauptkampffeld

Zur Feindseite durch die Hauptkampflinie begrenzte mit Kampf-

anlagen ausgestattete Zone, in der eingebrochene gegnerische

Kräfte aufzufangen und im Gegenstoß zurückzuwerfen sind.

Hauptkampflinie

Vorderer Rand des Kampffeldes.

Höckerhindernis.

(Duits.) In het Nederlands draketand genoemd, in rijen geplaatste betonnen

obstakels, die aan de voet onderling doof een raamwerk zijn verbonden.

Hohlgang

Unterirdischer Transport- und Fußgängerweg als Zugang oder

Verbindung zu und zwischen Kampfanlagen.

Infanterieraum

Betonierte Anlage, meist für mindestens einen Infanterie-Zug

(Nach dem Ersten Weltkrieg entstanden keine Neubauten dieser

Art).

lnfanteriewerk

Betonierte Anlage für mindestens eine Infanterie- Kompanie (Nach

dem Ersten Weltkrieg entstanden keine Neubauten dieser Art).

lnundatie.

Onderwaterzetting voon verdedigingsdoeleinden.

Kampfstand

In Eisenbeton ausgeführte Kampfanlage (vgl. Panzerwerk).

Kazemat.

Gemetseld of betonnen bouwwerk voon geschutsdoeleinden.

Keel.

Open achterzijde van een voon het overige gesloten verdedigingswerk.

Kipprollbrücke

Aus der horizontalen in eine vertikale Stellung zu kippende

Brücke, die, nach kurzem horizontalen Rollvorgang, in der

Kippstellung einen über ein nasses Panzerhindernis führenden

Verkehrsweg unterbricht.

Die Kippanlage befindet sich auf dem freundseitigon Ufer.

KWK.

(Duits.) Kampfwagenkanone ofwel kanon bestemd voor een tank.

Leitstand.

(Duits.) Zie vuurleidingspost.

Ouvrage.

(Frans.) Groot verdedigingswerk, dat zich voor een groot deel ander de grond

bevindt en dat niet meer zoals bij een fort door een wal en een gracht wordt

omsloten, maar door een gesloten rij van allerlei soorten obstakels. (Nederlands:

verdedigingswerk; Duits: Gruppenbefestigung.)

Pak.

(Duits.) Panzerabwehrkanone ofwel anti-tankkanon.

Pak-Kasematte

Abschließbarer Kampfraum mit Frontschartenplatte für den

stationären Einsatz einer Pak.

Pak-Unterstand

Anlage (in der Regel aus Eisenbeton) zum Unterstellen einer Pak,

die im Mannschaftszug in die Feuerstellung außerhalb des Bau-

werks gefahren werden muß.

Panzer-Batterie

Mindestens drei unter Panzerkuppeln eingebaute Geschütze 

(Kanonen und Haubitzen).

In Deutschland war für die Panzer-Batterie ein Werk in Baustärke

A vorgesehen.

Panzerwerk

Kampfanlage der Baustärke Bl und stärker mit mindestens einem

Panzerturm.

Poste de Direction de Tir. 

(Frans.) Zie vuurleidingspost.

Redoute.

Eenvoudig rechthoekig werk.

Reduit.

Centraal verdedigingswerk binnen een vesting of fort van waaruit de verdedi-

ging tot het laatst toe kon worden gevoerd. Ook wel: centrale vesting binnen

een landsverdediging (Nationaal Reduit).

Rückhaltzone

Verteidigungsbereich, dessen Ausbauzusland es ermöglichen soll.

den Angreifer zumindest vorübergehend abzuweisen.

Schärtenstand

Kampfanlage mit Frontschartenplatte für den Einsatz eines SMG.

Sind mehrere Frontschartenplatten vorhanden, so werden die

Anlagen mit Doppelscharten-oder Dreischartenstand bezeichnet.

Schweigewerk

(auch als "Tiefenwerk" bezeichnet) Kampfanlage, deren Geschüt-

ze das Feuer erst eröffnen sollen, wenn gegnerische Panzer-

kampfwagen den vorderen Rand des Hauptkampffeldes erreicht

haben.

Tiefenwerk s. Schweigewerk

Vuurleidingspost.

Commandocentrum van een batterij.

Wasserschloß

Bauwerk am Abfluß eines großen Wasserreservoirs (z. B. See),

mit dessen Hilfe natürliche und künstliche Gewässer, die unter-

stromwärts durch Stauanlagen absperrbaT sind, aufgefüllt werden

können.

< Zurück		Weiter >